Giri




Toplam 2 Adet Sonuctan Sayfa Ba 1 ile 2 Aras Kadar Sonu Gsteriliyor.
  1. #1
    Trk Yolcusu edebeli - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    yelik Tarihi
    09 Mays 2010
    Yaş
    51
    Mesajlar
    1,072
    Konular
    103

    Standart Trk halk alglar

    Gemiten bugne kadar, ta in ortalarndan Macaristan ovalarna kadar uzanan bir alanda, binlerce yl hayatn srdren Trk toplumunun, mzik ihtiyacn gidermek iin kulland, eitli karakterde bir ok algs olmas tabiidir. Anadolu’da bugn ve yakn zamana kadar kullanlmakta olan alglar, yapacamz listenin daima eksik olacan unutmamak artyla, yle sralayabiliriz:

    a) Telli alglar:
    I. Telli-tezeneli (tezene veya parmakla alnan) alglar.
    1. Meydan, divan sazlar
    2. Balama, bozuk, tambura, r.
    3. Cura, bulgar,
    4. Tar, v.b.
    II. Telli - yayl alglar:
    1. Kopuz kl,
    2. Kabak, Rebab (rubbaba), eit,
    3. Karadeniz kemenesi, stanbul kemenesi v.b.
    b) Nefesli alglar:
    1. Zurna
    2. Kaval (dilli, dilsiz),
    3. Ddk (dilli, dilsiz),
    4. rtma (rtma)
    5. Sipsi,
    6. ifte, tulum-ifte.
    7. Mey, balaban.
    c) Vurmal alglar:
    1. Davul (naara), koltuk davulu,
    2. Tef, kudm (daire),
    3. Darbuka (deplike, dmbelek, dmbek, kp)
    4. Zilli maa, arpara, parmak zilleri, kak v.b.

    Meydan saz telli alglar ailesinin en bydr. Yank bir sesi vardr. Gayet sade alnr. Tok ve mil iniltili bir ses verilir. Bu saz Anadolu’da artk gzdeliini yetirmitir. erli, drt grup (on iki) teli vardr.

    Divan saz, meydan saz grnmnde, biraz kk erli gurup teli olan, olgun ve dokunakl ses veren bir sazdr. Bugn meydan saznn yerini almtr.1

    Balama: Halkmzn en ok sevdii ve elinde bulundurduu en yaygn algdr, Uzun sapl, ikierden gurup tellidir. Eski bir Trk algs olan, bugn Altay Trkleri arasnda yay’la alnan eidi h kullanlan kopuz adl sazdan tredii biliniyor. Kolca kopuz denilen saz da kopuzun daha uzun sapls imi. XV. yzyl dan itibaren Trke’den bozulma adlaryla batda da uzun mddet kullanlm. Balamann kendine has bir de ses dzeni (akort’u) vardr ki, buna balama dzeni denilir. Alt teli sesini la kabul orta tel drt ses pes mi st tel be ses re seslerine akort edilir.2

    Bozuk: Yine bu aileden 80 - 90 cm. boyunda erden gurup telli bir sazdr. Ak ve berrak bir sesi vardr.

    Tambura: Boyca Bozuk kadar olup ikierden gurup teli vardr, Akordu da bozuk saznn akordu gibidir. Yalnz perde ba bozuunkinden fazladr (20-22). Tambur gibi alnmakla beraber, tezene tutan parmaklardan gayr parmaklarla btn tellere vurulup ritm tutularak alnd grlr.

    r: Belli bir sazn ad deil. Yurdun eitli yerlerinde, eitli sazlara r denildii grlmektedir. Gneyde (Adana, Mersin, Gaziantep, Urfa, Diyarbakr) bozuk’a, on iki telli ak sazlarna r deniliyor.3

    Cura: Bu ailenin 50-70 cm. boyunda olandr. zerinde 7-16 perde bulunur. Balama veya bozuk dzenlerine akort edilebilir. Burdur yresinde balama dzeniyle akort edilmi curalarn tezene yerine parmakla aldn grrz.

    Bulgar: Gney ve gneybat Anadolu ile Kayseri yresinde grlen curaya yakn bir saz. <<Eski Volga boylarnda yerleip Mslmanl da kabul etmi olan bulgar isimli Trk boyundan baz oymaklar, Kars yoluyla Anadolu’ya inerek Toros’lara komu baz yaylalarda konup ger olmulardr. Bulgar saznn onlardan kalm olduu phesizdir.>>4

    Dou Anadolu ve Azerbaycan’da alnan bir baka halk saz da Tar’dr. Gs dier telli sazlarda olduu gibi ahap olmayp deriyle kapldr. kierden gurup teli vardr. Bunlardan baka alnan ezginin kaln ve gl perdelerine akortlanan dem telleri vardr. Tezene ile tambur tarzna yakn bir tarzda alnr.

    lk a medeniyetleri yayl saz kullanmamlardr. Yayl saz Asya’dan Seluklular vastasyla Anadolu’ya, oradan da Avrupa’ya gemitir.

    Yayl sazlarmzn en eskisi kopuz’dur (yayl kopuz). Ikl ad verilen bir yayl sazn geen yzyla kadar dou Trkleri tarafndan kullanld sylenmekte Sazn, yarm Hindistan cevizinin kesik yzne gerilmi bir deri ve st tarafna taklm bir kol ile alt tarafna taklm bir ayaktan ibaret olduu bildiriliyor.5 Yayl kopuzun zel bir ismi olabilecei sylenmektedir.

    Kabak: Gvdesi kabak veya hindistan cevizi, gs deri, iki veya telli olan bir halk algsdr. Gneydou konar-gerleri ayn saza rubbaba (Rebab) diyorlar. Toroslar’da gney Trkmenleri arasnda yaygn olan dier bir yayl alg da eit’tir.

    Kemene: Orta ve dou Karadeniz sahilinde yaygn olan yayl halk algsdr. veya drt telli olur. stanbul kemenesi armudi ekliyle Karadeniz kemenesinden ayrlr. Bu sazda tellerin yan taraflarna trnak yzeyi ile baslr.

    Nefesli sazlarmzdan en yaygn zurnadr. Kaba, orta ve cura olmak zere boy zurna vardr. Kaval, tek veya birbirine geen paradan meydana gelen 60-70 cm. uzunluunda bir nefesli halk algsdr. Dilli veya dilsiz olabilir. Ddk ise 25-30 em. boyunda dilli veya dilsiz olabilen bir algdr.

    rtma, (rtma), Elaz yresinin yakn zamana kadar yaygn bir saz idi. Kartaln kanat kemiinden yaplan bu sazn boyu 25 ile 26 cm. kadardr. Ege ve Gneybat Anadolu’nun yaygn bir halk algs da sipsi’dir. Sipsi, 17-18 cm. boyunda kesilmi bir su kam ile azna taklan cuk cuktan ibarettir. ifte, rtma gibi kartaln kanat kemiinden veya sipsi gibi su kamndan iki borunun birbirine balanmas ve az ksmna bir cuk cuk’un (Sipsi’nin) taklmasyla meydana getirilmi bir algdr. Ayrca ifte de olduu gibi iinde iki ayr kanal olan ahap’tan yaplan da vardr. Burada bir dizi delikleri bulunan ksm- la asil ezgi alnrken dier tarafla da ezgiye dem tutulur.

    Tulum-zurna, dou Karadeniz’in dalk blgelerinde alnan bir algdr. Delinmeden ve bozulmadan karlm bir ko tulumunun boyun ksm tkanr, kollardan birine bir azlk dierine de bir ifte (nefesli halk saz) taklr. Buradaki iftenin tuluma gre zel bir yaps vardr.

    Mey, Dou Anadolu illerimizin (Artvin, Erzurum, Kars, Ar, Bayburt v.b.) karakteristik sazdr. Dilsiz dde benzer. Bir gvde ve az tarafna taklan ses karc yass kam azlktan ibarettir. Sesi mat ve hafiftir. Bu zellii ile kk ve kapal yerlerde zurnann yerini alr. Hazer dousu Trkmenleri, Azerbaycan ve Trkistan Mslmanlar arasnda yaygn olan bir baka saz da ba1n Balaban, mey’den daha uzun olup ona gre daha kaba seslidir.

    Vurmal sazlarmzn banda gr sesiyle davul gelir. Kayna Orta Asya olup Seluk Trkleriyle Anadolu’ya gelmi, Osmanllardan da Avrupa’ya gemitir. Davulun lleri eitli yrelere gre deiiktir. 25- 30 cm.’den 75-80 cin, kadar deiir. Byk davullarn tokmak ve omak (Metik) denilen aralarla alnmasna karlk, Kars yresinde grlen kk davullar koltuk altna alnarak parmaklarla alnr. 5-10 cm. eninde 30-40 cm. apnda bir kasnan tek tarafna gerilmi deri ve kasnak zerinde taklm ifter zilden oluan bir baka vurmal algmz da tef’tir. Tef’in daha geni ve zilsizine Anadolu’da kudm denir ki, bu da dini mziimizde yeri olan daireden baka bir alg deildir. Anadolu’nun eitli yrelerinde darbuka, deplike, dmbelek, dmbek, kp diye adlandrlan bildiimiz alg, madeni veya toprak olabilir.

    Zilli maa, iki, kollu bir maa ve ularna takl zillerden ibarettir. Bir elle tutulup, dier elin ba parma ile dier parmaklar arasna vurularak alnr. arpara, imirden kesilmi kak byklndeki drt tahta parasndan ibarettir. Bunlar birbirine iple veya menteeyle baldr. Zilli maa gibi alnr.


    alnt

  2. #2
    Trk Yolcusu 'Byl - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    yelik Tarihi
    13 Mart 2016
    Nereden
    STANBUL
    Mesajlar
    185
    Konular
    60

    Standart

    edebeli dost; mandolin'i de ekleyebilir miyiz ?
    Benim gibi dn demiyorum kardeim! Sadece dn diyorum...

Konu Bilgileri

Bu Konuya Gzatan Kullanclar

u Anda 1 Kullanc Bu Konuyu Grntlyor. (0 Kaytl Ve 1 Misafir)

Benzer Konular

  1. KALAN Mzik Arsivi
    Konu Sahibi XzL Forum .:: Linkleri Krk Olan Albmler ::.
    Cevap: 51
    Son Mesaj : 05.Mart.2017, 20:38
  2. Radyo Kayitlari (Mega Arsiv) !
    Konu Sahibi PALADAYI Forum .:: Yeni Sunduklarnz::.
    Cevap: 48
    Son Mesaj : 14.Temmuz.2016, 21:35
  3. Halk airi ve Saz airi Kavramlar
    Konu Sahibi SEYRAN Forum .:: Genel ::.
    Cevap: 1
    Son Mesaj : 24.Mart.2010, 10:32